Την Παρασκευή 8 Μαΐου είχα τη χαρά να συμμετάσχω ως ομιλήτρια στο Κλινικό Φροντιστήριο για την Παχυσαρκία στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας, στο πλαίσιο του 2ου Πανελλήνιου Συνεδρίου του Ελληνικού Δικτύου Διαβήτη στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας. Το συνέδριο πραγματοποιήθηκε 7–9 Μαΐου 2026 στο Κτήμα Ανθηδών, στα Λουκίσια Χαλκίδας, με στόχο να γεφυρώσει τη θεωρία με την καθημερινή κλινική πράξη στην ΠΦΥ.
Το θέμα της ομιλίας μου ήταν:
«Διατροφή: Evidence-based μοντέλα»
Με πιο απλά λόγια, μιλήσαμε για το πώς μπορούμε να επιλέγουμε διατροφικές προσεγγίσεις για τη διαχείριση της παχυσαρκίας με βάση τα επιστημονικά δεδομένα, αλλά και με βάση τον άνθρωπο που έχουμε μπροστά μας.
Περιεχόμενα
Η παχυσαρκία δεν είναι θέμα «δύναμης θέλησης»
Ένα από τα πιο σημαντικά μηνύματα που αξίζει να κρατήσουμε είναι ότι η παχυσαρκία δεν είναι απλώς αποτέλεσμα λανθασμένων επιλογών ή έλλειψης πειθαρχίας.
Σήμερα αναγνωρίζεται ως χρόνια, υποτροπιάζουσα νόσος, με πολύπλοκους βιολογικούς, περιβαλλοντικούς, ψυχολογικούς και κοινωνικούς παράγοντες. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας περιγράφει την παχυσαρκία ως χρόνια νόσο που προκύπτει από την αλληλεπίδραση γενετικών, νευροβιολογικών, συμπεριφορικών και περιβαλλοντικών παραγόντων.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η διατροφή και ο τρόπος ζωής δεν έχουν σημασία. Αντίθετα, έχουν τεράστια σημασία. Σημαίνει όμως ότι η προσέγγιση πρέπει να είναι πιο σοβαρή, πιο εξατομικευμένη και πιο υποστηρικτική.
Δεν υπάρχει μία «καλύτερη δίαιτα» για όλους
Συχνά οι άνθρωποι αναρωτιούνται:
«Ποια δίαιτα είναι η καλύτερη για να χάσω βάρος;»
Η πιο σωστή ερώτηση όμως είναι:
«Ποια διατροφική προσέγγιση ταιριάζει καλύτερα σε εμένα, στην υγεία μου και στην καθημερινότητά μου;»
Στην επιστημονική βιβλιογραφία έχουν μελετηθεί πολλά διατροφικά μοντέλα: μεσογειακή διατροφή, υποθερμιδικά διαιτολόγια, δίαιτες χαμηλότερων υδατανθράκων, δίαιτες χαμηλών λιπαρών, διαλειμματική νηστεία και άλλες προσεγγίσεις.
Το βασικό όμως δεν είναι μόνο αν ένα μοντέλο μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια βάρους βραχυπρόθεσμα. Είναι αν μπορεί να εφαρμοστεί με ασφάλεια, να καλύπτει τις ανάγκες του οργανισμού, να προστατεύει τη μυϊκή μάζα, να βελτιώνει μεταβολικούς δείκτες και να μπορεί να διατηρηθεί μακροπρόθεσμα.
Η διατροφή στην παχυσαρκία δεν είναι μόνο θερμίδες
Η μείωση της ενεργειακής πρόσληψης είναι σημαντική για την απώλεια βάρους. Όμως η διατροφική θεραπεία δεν μπορεί να περιορίζεται στο «φάτε λιγότερο».
Σε ένα σύγχρονο, evidence-based πλάνο χρειάζεται να αξιολογούνται:
- η επαρκής πρόσληψη πρωτεΐνης,
- η ποιότητα των υδατανθράκων,
- η πρόσληψη φυτικών ινών,
- τα λιπαρά και η καρδιομεταβολική υγεία,
- η επάρκεια σε βιταμίνες και ιχνοστοιχεία,
- η σχέση του ατόμου με το φαγητό,
- η καθημερινότητα, η εργασία, το άγχος και ο ύπνος,
- τα φάρμακα που πιθανόν λαμβάνει,
- η ύπαρξη διαβήτη, υπέρτασης, δυσλιπιδαιμίας, λιπώδους ήπατος ή άλλων νοσημάτων.
Η Ευρωπαϊκή Εταιρεία για τη Μελέτη της Παχυσαρκίας τονίζει ότι η διαχείριση της παχυσαρκίας χρειάζεται ολιστική προσέγγιση, με διατροφή, φυσική δραστηριότητα, συμπεριφορική υποστήριξη, ψυχολογική φροντίδα, βελτίωση ύπνου και, όπου ενδείκνυται, φαρμακευτική ή χειρουργική θεραπεία.
Το πλάνο πρέπει να είναι ρεαλιστικό
Ένα διατροφικό πρόγραμμα μπορεί να είναι άριστο «στα χαρτιά», αλλά αν δεν μπορεί να εφαρμοστεί στην πραγματική ζωή του ανθρώπου, δεν είναι καλό πρόγραμμα.
Για παράδειγμα, ένας άνθρωπος που εργάζεται πολλές ώρες, έχει οικογένεια, τρώει συχνά εκτός σπιτιού ή έχει έντονη πείνα το βράδυ, χρειάζεται διαφορετική προσέγγιση από κάποιον που έχει περισσότερο χρόνο για οργάνωση και μαγείρεμα.
Αντίστοιχα, ένας άνθρωπος με διαβήτη τύπου 2, ινσουλινοθεραπεία ή λήψη φαρμάκων για την παχυσαρκία χρειάζεται πιο στενή παρακολούθηση και συνεργασία με την ιατρική ομάδα.
Η επιτυχία δεν βρίσκεται σε ένα «τέλειο» διαιτολόγιο. Βρίσκεται σε ένα πλάνο που είναι επιστημονικά σωστό, αλλά και εφαρμόσιμο.
Ο ρόλος του διαιτολόγου στη διαχείριση της παχυσαρκίας
Ο διαιτολόγος δεν είναι εκεί μόνο για να δώσει ένα πρόγραμμα διατροφής.
Στη σύγχρονη διαχείριση της παχυσαρκίας, ο ρόλος του διαιτολόγου είναι να αξιολογεί, να εκπαιδεύει, να υποστηρίζει και να προσαρμόζει τη διατροφική παρέμβαση στις ανάγκες του κάθε ανθρώπου.
Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει:
- εκτίμηση της διατροφικής πρόσληψης,
- αξιολόγηση συνηθειών και εμποδίων,
- σχεδιασμό εξατομικευμένου πλάνου,
- εκπαίδευση σε πρακτικές επιλογές γευμάτων,
- υποστήριξη στη διαχείριση πείνας και κορεσμού,
- παρακολούθηση σύστασης σώματος,
- πρόληψη απώλειας μυϊκής μάζας,
- διαχείριση διατροφικών δυσκολιών από φάρμακα, όπως οι αγωνιστές GLP-1,
- συνεργασία με τον γιατρό όταν υπάρχουν συνοδά νοσήματα ή φαρμακευτική αγωγή.
Τι αξίζει να κρατήσουμε
Η διαχείριση της παχυσαρκίας δεν χρειάζεται περισσότερη ενοχή. Χρειάζεται περισσότερη επιστήμη, καλύτερη επικοινωνία και ουσιαστική υποστήριξη.
Το μήνυμα της ομιλίας ήταν ότι η διατροφή παραμένει βασικός πυλώνας στη θεραπεία της παχυσαρκίας, αλλά δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται με γενικές οδηγίες ή έτοιμες λύσεις για όλους.
Η πραγματικά τεκμηριωμένη προσέγγιση είναι αυτή που συνδυάζει:
επιστημονικά δεδομένα + εξατομίκευση + ρεαλιστική εφαρμογή + μακροχρόνια υποστήριξη.
Και αυτός είναι ο τρόπος με τον οποίο μπορούμε να βοηθήσουμε ουσιαστικά τους ανθρώπους που ζουν με παχυσαρκία: με σεβασμό, γνώση και πρακτικά εργαλεία που μπορούν να εφαρμοστούν στην καθημερινή ζωή.
Συντάκτρια: Πηνελόπη Δουβόγιαννη, Κλινική Διαιτολόγος – Διατροφολόγος, RD, MSc, Υποψήφια Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Πελοποννήσου
Διαβάστε επίσης
GLP-1 αγωνιστές και διατροφική φροντίδα: γιατί η διατροφή παραμένει απαραίτητη
Με αφορμή ομιλία στο 3ο Φοιτητικό Συνέδριο του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, εξηγούμε γιατί η διατροφή παραμένει απαραίτητη στη θεραπεία με GLP-1.
Συμμετοχή της Κλινικής Διαιτολόγου Πηνελόπης Δουβόγιαννη στο 20ο Πανελλήνιο Ιατρικό Συνέδριο Παχυσαρκίας
Η Πηνελόπη Δουβόγιαννη παρουσιάζει τα συμπεράσματα από το 20ό Πανελλήνιο Ιατρικό Συνέδριο Παχυσαρκίας για την Κετογονική δίαιτα και τη Διαλειμματική Νηστεία. Μάθετε τι ισχύει για την απώλεια βάρους.
