Υψηλές θερμοκρασίες και ασφάλεια τροφίμων : Τι πρέπει να προσέχουμε το καλοκαίρι

Τι συμβαίνει στα τρόφιμα όταν ανεβαίνει η θερμοκρασία;

Οι υψηλές θερμοκρασίες ευνοούν τον πολλαπλασιασμό βακτηρίων και άλλων μικροοργανισμών που μπορεί να προκαλέσουν αλλοίωση των τροφίμων ή ακόμα και τροφιμογενή νοσήματα. Όσο περισσότερο ένα ευπαθές τρόφιμο παραμένει εκτός ψυγείου, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος ανάπτυξης αυτών των μικροοργανισμών.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στη λεγόμενη «επικίνδυνη ζώνη θερμοκρασίας», δηλαδή στο εύρος μεταξύ 5°C και 60°C, όπου τα βακτήρια μπορούν να πολλαπλασιαστούν ταχύτατα. 

Για τον λόγο αυτό, η σωστή ψύξη, η άμεση κατανάλωση των γευμάτων και η τήρηση βασικών κανόνων υγιεινής αποτελούν σημαντικά μέτρα προστασίας.

Ποια τρόφιμα είναι πιο ευάλωτα το καλοκαίρι;

Αν και όλα τα τρόφιμα χρειάζονται σωστή συντήρηση, ορισμένες κατηγορίες είναι πιο ευαίσθητες στην αλλοίωση και απαιτούν μεγαλύτερη προσοχή.

• Κρέας και πουλερικά

Τα νωπά κρέατα και τα πουλερικά πρέπει να διατηρούνται σε θερμοκρασία ψύξης έως 4℃ και να μαγειρεύονται επαρκώς, ώστε η εσωτερική θερμοκρασία τους να φτάνει τουλάχιστον τους 75℃.  Η παραμονή τους εκτός ψυγείου για μεγάλο χρονικό διάστημα αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο ανάπτυξης παθογόνων μικροοργανισμών.

• Ψάρια και θαλασσινά

Πρόκειται για ιδιαίτερα ευπαθή τρόφιμα που χρειάζονται συνεχή ψύξη μέχρι τη στιγμή της κατανάλωσης ή του μαγειρέματος.

• Αυγά και τρόφιμα που τα περιέχουν

Παρασκευές όπως σπιτικές κρέμες, σάλτσες ή γλυκά που περιέχουν ωμά ή ανεπαρκώς μαγειρεμένα αυγά χρειάζονται προσεκτικό χειρισμό.

• Γαλακτοκομικά προϊόντα

Το γάλα, το γιαούρτι, τα τυριά και γενικότερα τα γαλακτοκομικά μπορούν να αλλοιωθούν γρήγορα, όταν εκτίθενται σε υψηλές θερμοκρασίες.

• Σαλάτες και έτοιμα γεύματα

Σαλάτες με μαγιονέζα, ζυμαρικά, ρύζι ή άλλα ευπαθή συστατικά δεν πρέπει να παραμένουν για πολλές ώρες εκτός ψυγείου.

• Κομμένα φρούτα

Τα φρούτα που έχουν καθαριστεί ή κοπεί είναι πιο ευάλωτα στη μικροβιακή επιμόλυνση, οπότε καλό είναι να διατηρούνται στο ψυγείο μέχρι την κατανάλωσή τους.

Συμπτώματα τροφικής δηλητηρίασης

Τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν λίγες ώρες ή ακόμη και μερικές ημέρες μετά την κατανάλωση ενός μολυσμένου τροφίμου. Τα πιο συχνά συμπτώματα περιλαμβάνουν:

• Ναυτία
• Έμετο
• Διάρροια
• Κοιλιακό άλγος
• Πυρετό
• Αδυναμία και αφυδάτωση

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται σε μικρά παιδιά, ηλικιωμένους, εγκύους και άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα, καθώς διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο επιπλοκών. Εάν, τα συμπτώματα είναι έντονα ή επιμένουν για περισσότερες από 48 ώρες, συνίσταται η επικοινωνία με επαγγελματία υγείας.

6 βασικοί κανόνες ασφάλειας τροφίμων

Η πρόληψη είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος προστασίας από τις τροφικές δηλητηριάσεις. Ακολουθούν έξι βασικοί κανόνες που αξίζει να εφαρμόζουμε καθημερινά.

1. Πλένουμε σωστά τα χέρια μας

Το σχολαστικό πλύσιμο των χεριών πριν από την προετοιμασία ή την κατανάλωση τροφίμων αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα μέτρα πρόληψης. Ιδιαίτερα μετά τη χρήση της τουαλέτας, την επαφή με ωμά τρόφιμα ή την επιστροφή από εξωτερικούς χώρους, το πλύσιμο των χεριών είναι απαραίτητο.

2. Διαχωρίζουμε τα ωμά από τα μαγειρεμένα τρόφιμα

Η χρήση διαφορετικών επιφανειών κοπής και σκευών για ωμά και μαγειρεμένα τρόφιμα συμβάλλει στην αποφυγή διασταυρούμενης επιμόλυνσης.

3. Μαγειρεύουμε επαρκώς τα τρόφιμα

Το σωστό μαγείρεμα συμβάλλει στην καταστροφή πολλών παθογόνων μικροοργανισμών. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στο κρέας, τα πουλερικά και τα θαλασσινά.

4. Διατηρούμε τα τρόφιμα σε ασφαλείς θερμοκρασίες

Τα ευπαθή τρόφιμα πρέπει να τοποθετούνται στο ψυγείο το συντομότερο δυνατό μετά την αγορά ή την παρασκευή τους. Η παρατεταμένη παραμονή τους σε θερμοκρασία περιβάλλοντος αυξάνει τον κίνδυνο αλλοίωσης. H ψύξη πρέπει να πραγματοποιείται στους 4℃ ή χαμηλότερα, ενώ η κατάψυξη στους – 18 ℃ ή χαμηλότερα.

5. Ακολουθούμε τον κανόνα των 2 ωρών

Τα ευπαθή τρόφιμα, είτε είναι ωμά, είτε μαγειρεμένα δεν θα πρέπει να παραμένουν εκτός ψυγείου για περισσότερο από 2 ώρες. 

Όταν η θερμοκρασία περιβάλλοντος ξεπερνά τους 32°C, όπως συμβαίνει συχνά το καλοκαίρι, ο χρόνος αυτός περιορίζεται στη 1 ώρα.

6. Προσέχουμε τη μεταφορά των τροφίμων

Όταν μεταφέρουμε ευάλωτα τρόφιμα στην παραλία, στο εξοχικό ή σε μία εκδρομή, είναι σημαντικό να χρησιμοποιούμε ισοθερμικές τσάντες ή φορητά ψυγεία με παγοκύστες ώστε να διατηρούνται σε ασφαλή θερμοκρασία.

Συμβουλές για αγορά τροφίμων το καλοκαίρι

Πολλοί δεν σκέφτονται ότι η ασφάλεια τροφίμων ξεκινά ήδη από το σούπερ μάρκετ.

• Προτιμήστε να αγοράζετε τα κατεψυγμένα και τα προϊόντα ψυγείου τελευταία, λίγο πριν ολοκληρώσετε τα ψώνια σας.
• Χρησιμοποιήστε ισοθερμική τσάντα αν η επιστροφή στο σπίτι καθυστερεί.
• Τοποθετήστε τα τρόφιμα στο ψυγείο αμέσως μόλις φτάσετε.
• Ελέγχετε πάντα τις ημερομηνίες λήξης και την κατάσταση της συσκευασίας.

Συμβουλές για μπάρμπεκιου, πικνίκ και παραλία

Οι υπαίθριες συγκεντρώσεις αποτελούν αγαπημένη καλοκαιρινή συνήθεια, αλλά απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή όσον αφορά την ασφάλεια των τροφίμων.

• Μεταφέρετε τα ευπαθή τρόφιμα σε φορητό ψυγείο.
• Αποφύγετε την έκθεσή τους στον ήλιο.
• Χρησιμοποιήστε διαφορετικά σκεύη για τα ωμά και τα ψημένα τρόφιμα.
• Μην αφήνετε τα φαγητά για πολλές ώρες σε θερμοκρασία περιβάλλοντος.
• Φροντίστε το κρέας και τα πουλερικά να έχουν ψηθεί επαρκώς πριν καταναλωθούν.

Μερικά απλά μέτρα μπορούν να κάνουν τη διαφορά και να σας επιτρέψουν να απολαύσετε το γεύμα σας με μεγαλύτερη ασφάλεια.

Τι να πάρω μαζί μου στην παραλία;

Πιο ασφαλείς επιλογές για την παραλία

• Ολόκληρα φρούτα (ροδάκινα, μήλα, βερίκοκα)
• Ανάλατοι ξηροί καρποί
• Κριτσίνια ή παξιμάδια
• Σπιτικές μπάρες βρώμης
• Σάντουιτς που διατηρούνται σε ισοθερμική τσάντα
• Άφθονο νερό

Αντίθετα, τρόφιμα που περιέχουν μαγιονέζα, κρέμες ή ευπαθή γαλακτοκομικά χρειάζονται προσοχή.

Πότε πρέπει να πετάμε ένα τρόφιμο;

Πολλές φορές προσπαθούμε να αξιολογήσουμε αν ένα τρόφιμο είναι ασφαλές βασιζόμενοι αποκλειστικά στην εμφάνιση ή τη μυρωδιά του. Ωστόσο, δεν είναι πάντα δυνατό να εντοπιστεί μια πιθανή επιμόλυνση με αυτόν τον τρόπο.

Εάν ένα τρόφιμο έχει παραμείνει για μεγάλο χρονικό διάστημα εκτός ψυγείου, παρουσιάζει αλλοιωμένη οσμή, χρώμα ή υφή ή υπάρχουν αμφιβολίες για τις συνθήκες συντήρησής του, είναι προτιμότερο να μην καταναλωθεί.

Ένας απλός κανόνας που αξίζει να θυμόμαστε είναι ο εξής: αν δεν είστε σίγουροι για την ασφάλεια ενός τροφίμου, καλύτερα να το απορρίψετε.

Μύθοι και αλήθειες για την ασφάλεια τροφίμων

Μύθος 1: «Αν μυρίζει καλά, είναι ασφαλές»

Όχι πάντα. Ορισμένα παθογόνα βακτήρια δεν επηρεάζουν την οσμή ή τη γεύση του τροφίμου.

Μύθος 2: «Το ξαναζέσταμα κάνει πάντα το φαγητό ασφαλές»

Το ξαναζέσταμα μπορεί να καταστρέψει αρκετούς μικροοργανισμούς, αλλά δεν εξουδετερώνει απαραίτητα όλες τις τοξίνες που έχουν ήδη παραχθεί. Όταν ξαναζεσταίνουμε ένα φαγητό, είναι σημαντικό η εσωτερική του θερμοκρασία να φτάνει τουλάχιστον τους 75℃.

Μύθος 3: «Τα κατεψυγμένα τρόφιμα δεν χαλάνε ποτέ»

Η κατάψυξη επιβραδύνει την ανάπτυξη μικροοργανισμών, αλλά δεν βελτιώνει την ποιότητα ενός ήδη αλλοιωμένου τροφίμου. Ακόμα και τα κατεψυγμένα τρόφιμα έχουν συγκεκριμένο χρόνο ασφαλούς αποθήκευσης.

Συμπέρασμα

Η ασφάλεια των τροφίμων αποτελεί βασικό πυλώνα μιας υγιεινής και ισορροπημένης διατροφής και αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία κατά τους καλοκαιρινούς μήνες. Οι υψηλές θερμοκρασίες ευνοούν την ανάπτυξη μικροοργανισμών, γεγονός που καθιστά απαραίτητη τη σωστή αποθήκευση, μεταφορά και προετοιμασία των τροφίμων.

Υιοθετώντας απλές καθημερινές συνήθειες, όπως η σωστή υγιεινή των χεριών, η διατήρηση των τροφίμων σε ασφαλείς θερμοκρασίες και η προσεκτική διαχείριση των ευπαθών προϊόντων, μπορούμε να μειώσουμε σημαντικά τον κίνδυνο τροφικών δηλητηριάσεων και να απολαύσουμε το καλοκαίρι με μεγαλύτερη ασφάλεια, λιγότερο άγχος και περισσότερες ξέγνοιαστες στιγμές.